ท่าพระจันทร์เป็นท่าเรือริมแม่น้ำเจ้าพระยาในเขตพระนคร กรุงเทพมหานคร ใกล้กับมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์และวัดมหาธาตุ ซึ่งปัจจุบันเป็นที่รู้จักในฐานะศูนย์กลางการค้าพระเครื่องและวัตถุมงคลที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งในประเทศไทย มีร้านค้ามากกว่า 50 ร้าน และมีมูลค่าตลาดรวมกว่าหมื่นล้านบาท.

ประวัติศาสตร์ต้นกำเนิด
ท่าพระจันทร์มีประวัติศาสตร์ยาวนานตั้งแต่สมัยกรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้น ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช (รัชกาลที่ 1) บริเวณนี้เคยเป็นที่ตั้งของป้อมพระจันทร์ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของแนวกำแพงพระนครด้านตะวันตก เพื่อป้องกันข้าศึก เดิมเป็นตลาดน้ำริมแม่น้ำเจ้าพระยา ใช้เป็นท่าเรือข้ามฟากระหว่างฝั่งพระนครกับธนบุรี และเป็นชุมชนค้าขายสินค้าต่าง ๆ เช่น ผักผลไม้จากสวนฝั่งธนบุรี. ต่อมาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) มีการตัดถนนมหาราชเลียบแม่น้ำ ทำให้ตลาดน้ำค่อย ๆ เปลี่ยนเป็นตลาดบก และป้อมพระจันทร์ถูกรื้อถอนเพื่อเปิดทาง ทำให้พื้นที่นี้กลายเป็นถนนพระจันทร์และท่าพระจันทร์อย่างที่รู้จักในปัจจุบัน.

การพัฒนาเป็นแหล่งพระเครื่อง
การกลายเป็นศูนย์กลางพระเครื่องเริ่มต้นในช่วงหลังสมัยรัชกาลที่ 5 เมื่อมีการสร้างโรงพยาบาลศิริราชในปี พ.ศ. 2431 และมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ในปี พ.ศ. 2477 ทำให้บริเวณนี้มีผู้คนสัญจรพลุกพล่านมากขึ้น ทั้งจากนักศึกษา บุคลากรทางการแพทย์ และประชาชนทั่วไป. เดิมที พ่อค้าแม่ค้าขายสินค้าต่าง ๆ รวมถึงพระเครื่อง วัตถุโบราณ ยาแผนโบราณ และสมุนไพร ในรูปแบบหาบเร่แผงลอยบริเวณคลองหลอดและภายในรั้ววัดมหาธาตุ (ซึ่งอยู่ตรงข้ามท่าพระจันทร์).
อย่างไรก็ตาม เมื่อวัดมหาธาตุมีนโยบายห้ามขายสินค้าภายในวัด พ่อค้าแม่ค้าจึงย้ายออกมาขายบริเวณท่าน้ำท่าพระจันทร์และถนนจากท่าพระจันทร์ถึงท่าช้าง บางส่วนย้ายไปตลาดพระเครื่องวัดราชนัดดาราม แต่ส่วนใหญ่มาตั้งร้านที่ท่าพระจันทร์เพราะทำเลสะดวกและผู้คนมาก. ตลาดพระเครื่องที่นี่จึงเติบโตขึ้นอย่างรวดเร็ว โดยเริ่มจากแผงลอยและซุ้มขาย เปลี่ยนเป็นร้านห้องแถวถาวร มีอายุมากกว่า 70 ปี และกลายเป็นแหล่งรวมพระเครื่องหลากหลายประเภท เช่น พระเนื้อผง ชิน กรุ เหรียญพระเกจิ ตะกรุด และเครื่องราง. เซียนพระหลายคนที่นี่มีฉายาพ่วงท้ายว่า "ท่าพระจันทร์" แสดงถึงชื่อเสียง.
เหตุผลที่กลายเป็นแหล่งสำคัญ

ทำเลที่ตั้ง: อยู่ใกล้สถานที่สำคัญอย่างสนามหลวง วัดพระแก้ว วัดมหาธาตุ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และโรงพยาบาลศิริราช ทำให้มีผู้คนสัญจรและนักท่องเที่ยวมาก ส่งเสริมการค้าขาย.
ความหลากหลายและชื่อเสียง: มีพระเครื่องตั้งแต่ราคาถูกหลักสิบถึงแพงหลักล้านหรือสิบล้าน ดึงดูดทั้งเซียนพระมือใหม่ มือเก่า และนักสะสมชาวต่างชาติ เช่น จากมาเลเซีย ฮ่องกง และจีน ที่เชื่อว่าพระไทยนำโชคลาภ.
ธุรกิจเกี่ยวเนื่อง: นอกจากพระเครื่อง ยังมีบริการสร้างพระ ถ่ายรูป รับจำนำ เลี่ยมกรอบ หนังสือพระ ทำให้เป็นศูนย์กลางครบวงจร.

สถานะปัจจุบัน
แม้จะรุ่งเรือง แต่ตลาดเคยซบเซาหลังวิกฤตต้มยำกุ้งปี 2540 และฟื้นตัวตั้งแต่ปี 2550. อย่างไรก็ตาม เผชิญปัญหาเช่น การจราจร น้ำท่วม ชุมนุมการเมือง และการจัดระเบียบแผงลอยในปี 2558 โดยเขตพระนคร เพื่อแก้ปัญหากีดขวางทางเดิน ทำให้บางร้านย้ายไปศูนย์การค้าอื่น ๆ เช่น พันธุ์ทิพย์พลาซ่า หรือตลาดนัด 4 มุมเมือง. ปัจจุบันยังคงเป็นแหล่งสำคัญ แต่มีแผนปรับปรุงใหญ่เพื่อยกระดับ.